TP.HCM cho làm bồi thường, tái định cư thành dự án riêng trước khi có chủ trương đầu tư

Ngày 22/9, tại kỳ họp thứ năm HĐND TP.HCM khoá XI, đại biểu thông qua nghị quyết quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư. Nghị quyết thuộc nhóm văn bản cụ thể hoá Luật Phát triển đô thị và dự kiến có hiệu lực từ 1/10/2026.

Giải phóng mặt bằng thường là khâu kéo dài nhất của một dự án. Nghị quyết này cho phép bắt đầu khâu đó sớm hơn, thay vì chờ dự án chính xong thủ tục chủ trương.

Tách ra thì thay đổi gì

Theo cơ chế mới, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có thể được tổ chức thành một dự án riêng và làm trước. Khi dự án chính hoàn tất thủ tục đầu tư, mặt bằng đã được chuẩn bị một phần hoặc toàn bộ, nên có thể triển khai nhanh hơn.

Nghị quyết cũng đặt giới hạn. Dự án bồi thường độc lập chỉ được làm khi:

• có ý kiến chỉ đạo của cấp có thẩm quyền;
• đã xác định phạm vi, ranh giới và nhu cầu sử dụng đất.

Nói cách khác, đây không phải cách để thu hồi đất trước rồi mới tính dự án. Phạm vi đất phải rõ từ đầu, và trách nhiệm của từng bên được xác định ngay ở khâu chuẩn bị mặt bằng.

Nghị quyết này nối tiếp một cơ chế HĐND Thành phố đã thông qua trước đó trong năm 2026: cho phép làm trước một số việc như điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm, thống kê, phân loại diện tích đất và xác định nguồn gốc đất đối với các dự án thuộc danh mục được thông qua. Với hai cơ chế này, nhiều việc chuẩn bị mặt bằng có thể làm song song hoặc đi trước thủ tục đầu tư.

Rà soát quỹ đất đấu giá năm 2026

Cùng lúc, Thành phố rà soát tiến độ Kế hoạch số 88/KH-UBND ngày 12/3/2026 về đấu giá quyền sử dụng đất năm 2026.

Trung tâm Phát triển quỹ đất Thành phố đang xác định giá trị quyền sử dụng đất, tài sản trên đất và chuẩn bị điều kiện tổ chức đấu giá. Một số khu đất ở các phường Thủ Đức, Linh Xuân, Chợ Lớn, Phú Lâm và xã Tân Nhựt đã qua bước xác định giá trị công trình, tài sản gắn liền với đất. Riêng khu đất số 73G Võ Văn Ngân (phường Thủ Đức), UBND TP.HCM đã phê duyệt phương án đấu giá ngày 3/9/2026.

Trong đợt rà soát, các cơ quan phải cập nhật cho từng khu đất: tình trạng pháp lý, tiến độ hồ sơ, phương án đấu giá, giá khởi điểm và kết quả thực hiện. Khu đất sẽ được phân loại theo mức độ hoàn thiện thủ tục để chọn ra những khu đủ điều kiện đấu giá trong năm 2026. Sở Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp báo cáo và tham mưu UBND Thành phố; Sở Tài chính rà soát nguồn thu dự kiến và tính khả thi của các phương án.

Bối cảnh của việc này là ngân sách. Thành phố đặt mục tiêu thu trên 1 triệu tỷ đồng trong năm 2026; 6 tháng đầu năm thu khoảng 477.163 tỷ đồng, tương đương 47,2% dự toán. Đấu giá đất là một trong những nguồn thu Thành phố đang tính tới để hoàn thành mục tiêu cả năm.

Doanh nghiệp hội viên nên để ý gì

1. Chờ văn bản đầy đủ của nghị quyết. Tiêu chí, điều kiện và trình tự cụ thể nằm trong văn bản; thông tin hiện có mới cho biết hai điều kiện chính là ý kiến chỉ đạo của cấp có thẩm quyền và phạm vi đất đã xác định.
2. Với dự án đang chuẩn bị, nên hỏi cơ quan chủ trì xem dự án có thuộc diện được tách bồi thường làm trước không. Nếu có, thời gian từ lúc có chủ trương tới lúc khởi công có thể ngắn lại.
3. Với doanh nghiệp quan tâm đất đấu giá, danh sách khu đất được xếp là đủ điều kiện đấu giá trong năm 2026 là thông tin cần theo dõi sau đợt rà soát. Các khu ở Thủ Đức, Linh Xuân, Chợ Lớn, Phú Lâm, Tân Nhựt và khu 73G Võ Văn Ngân là những khu đã đi được một số bước.

FREA HCM sẽ tiếp tục theo dõi nội dung nghị quyết và kết quả rà soát quỹ đất đấu giá để thông tin tới hội viên.

Ảnh bìa minh hoạ: Андрей Бобровский, Wikimedia Commons, giấy phép CC BY 3.0.